Gedenksteen voor overleden Belgische vluchtelingen in Gouda onthuld

Op 20 december is op de Katholieke Begraafplaats aan de Graaf Florisweg in Gouda een gedenksteen onthuld voor de 160 overleden Belgische vluchtelingen die in de periode 1914 en 1918 tijdelijk in Gouda verbleven. De onthulling gebeurde in aanwezigheid van de ambassadeur van België Dirk Achten, burgemeester van Gouda Milo Schoenmaker, wethouder Thierry van Vugt, voormalige kinderburgemeester Dieuwertje Kerkhoven. De steen is een initiatief van het Historisch Platform Gouda, naar een idee van Martin Kraaijestein en Frans Vandenhende. Op de gedenksteen staat: Wie gemist wordt, is niet vergeten. Bij de steen hoort een namenboek, waarin alle 160 overleden vluchtelingen worden genoemd.

Aan de Graaf Florisweg in Gouda heeft tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) een vluchtelingenkamp gestaan. Duizenden Belgische mannen, vrouwen en kinderen krijgen tussen oktober 1914 en februari 1919 hier een tijdelijk onderdak aangeboden. Het aantal Belgische vluchtelingen dat verblijft in het vluchtoord, varieert van bijna 2000 in 1915 tot ruim 1000 in 1918. Ook bij particulieren in de stad vinden vluchtelingen een tijdelijk onderkomen.

In november 1918 is het weer vrede in Europa en niet lang daarna vertrekken de laatste vluchtelingen naar huis. Het vluchtoord wordt opgeheven, de inboedel verkocht en de gebouwen gesloopt. Niet alle Belgen keren terug naar huis. Een klein aantal blijft in Gouda vanwege werk of de liefde. Daarnaast zijn er in de periode 1914-1918 160 Belgische vluchtelingen overleden in Gouda. Zij zijn bijna allemaal begraven geweest op de Katholieke Begraafplaats aan de Graaf Florisweg. Drie (protestante) vluchtelingen worden begraven op de Algemene Begraafplaats aan de Vorstmanstraat.

In 2016 werd er op initiatief van Historisch Platform Gouda een informatiebord opgericht op de plek van het Vluchtoord, met de geschiedenis van het kamp en foto’s. De gedenksteen die nu onthuld is op de Katholieke Begraafplaats op 20 december 2018 herinnert nog extra aan het bestaan van de vluchtelingen die niet meer thuis kwamen na de Eerste Wereldoorlog.

Bekijk de volledige namenlijst…

Bekijk de digitale versie van het namenboek… (pdf-bestand)

Bestellen van de papieren (hardcover) versie kan door een e-mail te sturen naar info@samh.nl onder vermelding van Namenboek overleden Belgische vluchtelingen inclusief naam en adresgegevens én door 17,50 over te maken op  NL75 INGB 0000 606763 ten name van Streekarchief Midden-Holland. U krijgt dan een bevestigingsmail, waarmee het boek opgehaald kan worden bij het streekarchief in de Chocoladefabriek. Als het boek opgestuurd moet worden, komen er nog 6 euro verzendkosten bij.

Advertenties

Streekarchief Midden-Holland goes Vele Handen

Op donderdag 17 mei vindt van 14:00-16:00 uur de startbijeenkomst plaats van het Vele Handen-project ‘Geef de Belgische vluchtelingen in Gouda een naam’. Een project waarbij in de komende maanden bijna 5000 kaarten toegankelijk worden gemaakt van Belgische vluchtelingen die tijdens de Eerste Wereldoorlog naar Gouda kwamen. En daar kunnen  ‘vele handen’ bij gebruikt worden!

Header_Vele_Handen_Geef_de_Belgen_weer_hun_naam

Wat is Vele Handen?
Veel erfgoedinstellingen streven er naar hun collecties zoveel mogelijk online toegankelijk te maken voor hun publiek. Vaak is dat een enorme klus waarbij de inzet van vrijwilligers onmisbaar is. Vele Handen is een online platform dat vraag naar vrijwilligerswerk door erfgoedinstellingen en aanbod van vrijwilligerswerk samenbrengt. De erfgoedinstellingen bieden er gedigitaliseerde scans aan die toegankelijk moeten worden gemaakt. En het grote publiek, de ‘crowd’ helpt hieraan mee, vanuit hun comfortabele omgeving thuis en op momenten die hen uit komen. Hierdoor kunnen collecties op een kortere termijn worden ontsloten.

Indexeren van de kaarten van de Belgische vluchtelingen
Van alle Belgische vluchtelingen die in de periode 1914-1918 naar Gouda kwamen en in het Vluchtoord aan de Graaf Florisweg verbleven, zijn kaarten bijgehouden die een schat aan informatie voor historisch en genealogisch onderzoek opleveren. Zo bevatten de kaarten gegevens over de persoon, beroep, eventuele partner, laatste woonplaats, godsdienst, aankomstdatum, vorige verblijfplaats en de volgende bestemming. Bij het project ‘Geef de Belgische vluchtelingen in Gouda een naam’ is het de bedoeling dat deze gegevens worden overgetypt in online invoervelden zodat de kaarten makkelijk doorzoekbaar worden via onze website .

Doet u ook mee?
Meedoen aan het project ‘Geef de Belgische vluchtelingen in Gouda een naam’ is heel eenvoudig en geheel gratis. U hoeft geen ervaring te hebben, wel een passie voor het verleden. Op www.samh.nl/velehanden kunt u lezen hoe u zich moet aanmelden voor het project. Terwijl u gegevens invoert, spaart u zelf voor Vele-Handenpunten. U ontvangt punten per ingevoerde en/of gecontroleerde scan. Die kunt u inwisselen tegen een leuke aanbieding van het streekarchief.

Meldt u zich via info@samh.nl aan voor de startbijeenkomst op 17 mei
De startbijeenkomst van donderdag 17 mei vindt van 14:00-16:00 uur plaats in de Steenlandzaal in de Chocoladefabriek (Klein Amerika 20, Gouda). Tijdens deze bijeenkomst krijgt u uitleg over Vele Handen en het project, kunt u mede-vrijwilligers ontmoeten en wordt er geoefend met het invoeren van de gegevens van de Belgische vluchtelingen. Heeft u de beschikking over een laptop? Neemt u die dan mee. Koffie en thee krijgt u gratis van het streekarchief aangeboden.

Een bijzondere dag!

Gisteren, op 16 september 2016, is het herdenkingsbord voor Vluchtoord Gouda onthuld. Het organiserend comité was tot op het laatste moment druk met alle voorbereidingen, maar het resultaat mag er dan ook zijn! We vinden het heel erg fijn en bijzonder, dat er gisteren zo veel belangstelling voor was. Een verslag van de middag en de onthulling in beeld en geluid:

 

 

De onthulling…

Sfeerimpressie vluchtoordbordHoera we hebben het streefbedrag gehaald! Heel erg bedankt voor alle donaties en aandacht die onze crowdfundingactie heeft gehad! Ook dank voor organisatie Voor je Buurt, een fijne manier om geld én betrokkenheid te verzamelen voor ons initiatief.

Op vrijdagmiddag 16 september 2016 zal om 15:30 uur aan de Graaf Florisweg in Gouda het herdenkingsbord worden onthuld door de Belgische ambassadeur Chris Hoonaert, samen met burgemeester van Gouda Milo Schoenmaker en kinderburgemeester Yassine Mellah.

Voorafgaande aan deze plechtigheid is er een themabijeenkomst voor genodigden in de ontvangstruimte van Bunnik BV aan het stationsplein. Deze begint om half twee.  Naast een drietal sprekers, wordt ook een filmfragment van ca 6 minuten met beelden uit het Vluchtoord getoond.

Bij de onthullingsplechtigheid zal de Stedelijke Harmonie Caecilia, die nauwe banden had met het fanfarekorps ‘Hoop op Toekomst’ in het vluchtoord, de ‘Turnermars’ ten gehore brengen.  Deze mars is door de Belgische dirigent Emiel de Bruyne gecomponeerd en precies honderd jaar geleden voor het eerst op de Markt van Gouda ten gehore gebracht.

De allereerste kinderburgemeester van Gouda, Dieuwertje Kerkhoven, schreef twee jaar geleden al een werkstuk over het vluchtoord en zal bij de onthulling vertellen waarom zij zo belangrijk vindt dat in Gouda iedereen weet over het vluchtoord.

 

 

Photoshop avant la lettre

De foto’s van vluchtoord Gouda zijn allemaal ongeveer 100 jaar oud. In honderd jaar tijd kan een foto veel te lijden hebben: invloed van licht en vocht zorgen ervoor dat een foto verkleurt, verbleekt en kwetsbaar wordt. De grootste schade wordt echter veroorzaakt door de mens. Het niet zo netjes opbergen van foto’s of het vaak aanraken van een foto doet de kwaliteit ook achteruit gaan. De meest dierbare foto’s vertonen vaak de grootste gebruiksschade. En dat is natuurlijk niet raar, zo’n foto wordt bewaard in een portemonnee of binnenzak of wordt vaak in de hand genomen. 

Voor het herdenkingsbord zijn een aantal foto’s weer in oude staat terug gebracht. Met behulp van een fotobewerkingsprogramma als Photoshop kunnen veel krasjes en vlekjes worden weggewerkt en wordt de foto als het ware digitaal opgepoetst. Ook verkleurde of verbleekte foto’s krijgen zo weer meer diepte en contrast. Niet alleen zien de foto’s er nu weer bijna uit zoals ze 100 jaar geleden door de fotograaf werden afgedrukt, ook zijn er veel meer details zichtbaar.  Bij het bewerken van de foto’s worden bovendien soms leuke ontdekkingen gedaan.

Klas_jongens

Lees verder

Ambassadeurs voor het vluchtoord

Het idee voor het herdenkingsbord is ontstaan tijdens de verdiepingscursus Gouda en de Wereldoorlogen (Goudologie 2). Docenten en cursisten verbaasden zich erover dat helemaal niets herinnert aan het Vluchtoord en maakten plannen voor een zichtbare en blijvende herinnering:

“Ik voel me zeer betrokken bij het plaatsen van dit herdenkingsbord. Waarom? In deze tijd zien we veel over vluchtelingen op het wereldnieuws. Hoe gaan we daar nu mee om? In 1915 nam mijn overgrootvader Michiel Bunnik twee Belgische meisjes uit het Vluchtoord op in huis, Rosa en Julia. Vier jaar lang maakten zij onderdeel uit van onze familie. Nu nog hebben mijn familie en ik contact met hun nakomelingen. Naar mijn mening heeft het bord een dubbele functie: het laat ons onze geschiedenis zien en toont ons wellicht een voorbeeld.”
(Mick Bunnik, cursist Goudologie en directeur Bunnik Holding BV)

“In mijn onderzoek en publicaties over de Eerste Wereldoorlog heeft het vluchtoord in Gouda altijd mijn speciale belangstelling gehad. Heel bijzonder dat de Gouwenaars, in een voor hen ook moeilijke tijd, zo gastvrij de Belgische vluchtelingen vier jaar lang hebben ontvangen. Het plaatsen van een herdenkingsbord is een goed initiatief om respect te tonen aan de Belgische vluchtelingen en de Gouwenaars uit die tijd.”
(Martin Kraaijestein, docent Goudologie en historicus/onderzoeker)